Temel kural: ISPM-15
ISPM-15 (Uluslararası Bitki Sağlığı Önlemleri Standardı No. 15), uluslararası ticarette kullanılan ahşap ambalaj malzemesinin zararlı taşımasını önlemek için hazırlanmış IPPC standardıdır. Palet, sandık, kasa, takoz ve istif ağaçları kapsama girer. Standarda göre ahşap onaylı bir işlemden geçirilir ve kalıcı bir damgayla işaretlenir.
Türkiye'den yapılan ihracatta en yaygın yöntem ısıl işlemdir (HT): ahşabın merkezinde en az 56 °C sıcaklığa ulaşılıp bu sıcaklık en az 30 dakika korunur. Damgada IPPC işareti, ülke kodu (TR), üretici/işleme firma kodu ve işlem kodu (HT) bulunur.
Hangi ürünler kapsam dışı?
İşlenmiş ahşap ürünleri (kontrplak, OSB, lif levha gibi), kalınlığı 6 mm veya altında olan ince ahşap, şarap-viski fıçıları ve hediye kutuları gibi bazı ürünler ISPM-15 kapsamı dışındadır. Plastik ve metal paletler de kapsam dışıdır. Yine de bazı ülkeler ek belge isteyebilir.
Ülkelere göre genel görünüm
| Hedef | ISPM-15 uygulaması | Dikkat edilecek noktalar |
|---|---|---|
| Avrupa Birliği | Zorunlu; HT damgalı ahşap kabul edilir | Kimyasal (MB) uygulamasına karşı katı yaklaşım; HT tercih edilir |
| ABD | Zorunlu | Damganın okunaklı ve kalıcı olması; ihlalde mal iade veya imha edilebilir |
| Kanada | Zorunlu | Damga denetimi ve kısmen sıkı sınır kontrolü |
| Çin | Zorunlu | Damganın doğru ve silinmemiş olması; tekrar kullanılmış ahşapta risk |
| Avustralya | Zorunlu | Ek şartlar uygulanır; kabuksuz, temiz ve zararlısız olması beklenir |
| Yeni Zelanda | Zorunlu | Biyogüvenlik odaklı, katı denetim |
| Orta Doğu ve diğer ülkeler | Çoğunda zorunlu | Ülkeye göre farklı olabilir; alıcıdan teyit alın |
Damgada nelere bakılır?
MEPAL, ISPM-15 uyumlu, HT damgalı ihracat paleti temini yapar; damga ve işlem belgeleri sipariş sırasında teyit edilmelidir.
- IPPC işareti (başak sembolü) ve ülke kodu: Türkiye için TR.
- Yetkili işleme firmasının/üreticinin tescil numarası.
- İşlem kodu: HT (ısıl işlem); bazı ülkeler HT dışı işlemleri kabul etmeyebilir.
- Damga net, tam ve silinmemiş olmalı; mümkünse iki karşılıklı yüzde bulunmalıdır.
- Paletin tüm bileşenlerinde uyumsuz parça olmamalı; tamir edilmiş palette yeni parçalar da işlem görmüş olmalıdır.
Ambalaj tarafında dikkat edilecekler
Sadece palet değil, ambalaj sisteminin tamamı sevkiyat güvenliğini belirler. Ahşap sandıklarda ve takozlarda da ISPM-15 aranır. Yük palet üstünde çıkıntı yapmamalı, streç film ve çemberle sabitlenmeli, nemli iklim geçişi için gerekirse nem emici veya bariyer film kullanılmalıdır.
Konteyner içi doluluk için palet ölçüsünü yük ölçüsüne göre belirlemek navlun maliyetini doğrudan etkiler. Hesaplama aracı farklı ölçülerle denemenizi sağlar.
Sorun olursa ne olur?
Damgasız veya kuralsız ahşap ambalaj limanda tespit edildiğinde gönderi bekletilebilir, ahşap imha edilebilir, mal geri gönderilebilir veya yeniden ambalajlama istenebilir. Bu, hem gecikme hem ek maliyet demektir. Sorunu önlemenin en ucuz yolu, siparişte ihracat paleti istediğinizi net belirtmektir.
İhracat öncesi kontrol listesi
- Hedef ülkenin güncel ahşap ambalaj şartlarını ithalatçıdan ve ülkenin bitki sağlığı otoritesinden teyit edin.
- Palet ve sandıklarda ISPM-15 HT damgasının net ve okunur olduğunu kontrol edin.
- Kabuk, böcek izi, küf ve nem yönünden gözle denetleyin.
- Palet ölçüsünü yük ve konteyner düzenine göre belirleyin.
- Yükü sabitleyin; gerekirse nem ve darbe koruması ekleyin.
- Belge ve fatura bilgilerinin palet bilgileriyle tutarlı olduğundan emin olun.
Teklif al →İhracat ve lojistik sektörü →Ahşap palet fiyatları →
Önemli uyarı
Ülke kuralları değişebilir ve bazı ülkeler ek koşullar uygular. Bu yazı genel bir özettir; kesin kural için ithalatçı ülke otoritesine danışın ve gönderi öncesi güncel şartı yazılı doğrulayın.
Sık sorulan sorular
ISPM-15 damgası olmadan ihracat yapılabilir mi?
Ahşap palet ve ambalajda hedef ülkelerin çoğu damga şart koşar. Damgasız ahşap gümrükte sorun çıkarır; plastik veya metal palet seçeneği değerlendirilebilir.
HT mi MB mi kullanılmalı?
Isıl işlem (HT) çevre dostudur ve AB dâhil birçok yerde sorunsuz kabul edilir. Metil bromür (MB) kısıtlanmıştır; güncel ihracatta HT tercih edilir.
Kontrplak palet ISPM-15 gerektirir mi?
İşlenmiş ahşap malzeme (kontrplak, OSB vb.) kapsam dışıdır. Yine de kullanılan masif parçalar varsa onlar için gereklidir.
Daha önce kullanılmış palet ihraç edilebilir mi?
Damgası sağlam ve palet hasarsızsa mümkündür; ancak tamir edilmiş parçalar işlem görmemişse sorun çıkarır. Bu nedenle ihracatta yeni veya doğrulanmış HT palet tercih edilir.
Avustralya için ek bir şey gerekiyor mu?
Avustralya, kabuksuz ve zararlısız ahşap beklentisi nedeniyle daha katıdır. Gönderi öncesi ithalatçıdan güncel şartı alın.